Sut i Fod yn Hapus

Author: Robert Lacey.

Robert Lacey's début collection of poetry.

 

Awdur: Robert Lacey.

Cyfrol gyntaf o farddoniaeth y bardd o Aberystwyth.

 

Wrth i mi bori drwy’r casgliad hwn o gerddi, bron iawn fu i mi floeddio ‘Haleliwia!’ I mi mae hon yn fwy na chyfrol. Mae hi’n ddameg fechan o agwedd gadarnhaol brin y mewnlifiad.

Cofiaf Robert Lacey’n blentyn yn cyrraedd ein pentref ni, Pontrhydfendigaid, gyda’i rieni a’i chwaer o Swydd Henffordd. Derbyniodd y pentrefwyr nhw’n llawen. Ad-dalodd y tad ni drwy greu diwydiant crochenwaith yr oedd arnom ei wir angen. Codwyd Robert a’i chwaer yn Gymry Cymraeg glân gloyw.

Do, bu’r mewnlifiad yn ddifaol i Bontrhydfendigaid, a chymunedau bach tebyg iddi. Ond braf yw canfod ambell eithriad gwiw fel hyn o droi’r fantol. Nid yn unig dysgu’r iaith wnaeth Robert Lacey. Bu hefyd yn ymgyrchu drosti ac fe’i meistrolodd. Nawr mae’n Bennaeth Uned Llyfryddiaeth Cymru yn y Llyfrgell Genedlaethol.

Cerddi syml ar destunau bob dydd yw’r rhain. Cerddi domestig eu naws gan fwyaf, ond ceir ynddynt ystyr llawer dyfnach na’r hyn sydd i’w ganfod ar yr olwg gyntaf. Mae paratoi pryd o fwyd yn troi’n fath ar ddefod. Pethau bach a adawyd wedyn ar lawr y tŷ’n troi’n greiriau atgofus. Gweld delw blastig o’r Fadonna a’i Phlentyn mewn ffenest tŷ cyngor yn troi’n fwy nag ystrydeb. Prynu crys yn arwain at athronyddu ac at atgof o’i dad-cu. Mae cwffio pig-yng-ngwar dwy wylan a chanfod dau ddraenog yn agor llifddorau’r dychymyg. Yn wir, mae’r delweddau bach syml, mwyaf annisgwyl, yn troi’n gerddi.

Tuedda symlrwydd y cerddi i’n twyllo. Maen nhw’n gerddi caboledig gyda’u symlrwydd yn cuddio’r ôl gwaith a fu arnynt. Mae rhai o’r cerddi’n wleidyddol eu naws, cerddi sy’n damnio’r byd masnachol sy’n gymaint perygl i wledydd a chymunedau bychain. Mae ‘Yn y Ddogfen Hon’ yn llawn eironi a gwirionedd. Ceir cryn eironi hefyd ynghyd â dychan yn ‘Talwch Yma’, ‘Wrth Lanw’r Troli hyd y Fil’, ‘Creision Blas Arbrofol’ a ‘Hyd Ddiwedd y Lein’.

Ceir yn y gyfrol dynerwch yma ac acw fel yn ‘Camau Bach’, ‘Eich Eiddo Chi’, ‘Geiriadurwraig Blygeiniol’ a ‘Rhywun yn Cysgu’. Ceir doniolwch cynnil yma ac acw fel yn ‘Rhywbeth Bach i Chi’ a ‘Dirgelwch y Dillad’.

Mae cerdd fel ‘Te Angladd Cymreig’ yn dangos bod y bardd wedi ei draflyncu gan arferion pentrefi bach Cymraeg fel ei bentref mabwysiedig. Bwyd yn y festri yn frechdanau ‘bara gwyn trionglog, dedwydd ... a’r platiau’n gyforiog o sgons a bara brith’.

Seigiau o fwynhad, felly, mewn cyfrol sydd ddim yn unig yn llwyr blesio ond sydd hefyd yn waith bardd sy’n un ohonon ni, bobol y Bont. Ie, enghraifft o ‘local boi mêcs gwd!’ Ond mae ei apêl ymhell o fod yn blwyfol.

Lyn Ebenezer

Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

£6.95 -



Code(s)Rhifnod: 9781906396503
9781906396503

You may also like .....Falle hoffech chi .....